Филиппов Н.Н. — Ытык кырдьаҕас

Сарын сарынтан өйөнсөн үйэлэр мөҥүөннэрин уҥуордаан

 

                                                                                                  Ытык кырдьаҕас.

 

 Сиинэҕэ Иркутскай – Дьокуускай почта суола олохтоммута 250 сылын көрсө ыытыллыбыт бырааһынньыкка сылдьан ытык кырдьаҕас Николай Николаевич Филипповы көрүстүм. Уонча сыллааҕыта мин кини Үөдэйгэ дьаамнардыы дьиэтигэр соҕотохсуйан олордоҕуна сылдьан сэһэргэһэн ааспыттаахпын. Билигин саас ылан, доруобуйа мөлтөөн уолугар куоракка көһөн киирэн олорор.

 Николай Матвеевич төһө да аны күһүн тоҕус уон сааһын туолаары сырыттар сирэйэ-хараҕа сэргэх, кэпсээнэ-ипсээнэ үгүс, мэктиэтигэр кырдьыбатах да курдук. Арай хараҕынан, кулгааҕынан мөлтөһүөр соҕус. Уһун олоҕу олорон кэлбит кырдьаҕас сырыттаҕа.

 Бу хормуоскаһыт уолун Климены кытары Сиинэҕэ, Үөдэйгэ бырааһынньыкка ыҥырыллан кэлбит. Үөрүүтэ үгүс. Аҥардас биир дойдулаахтарын көрсөрө, хатыҥ чараҥ сибиэһэй сааскы салгынынан дуоһуйа тыынара, дьаам дьонун, олохтоох сахалар тылларын истэрэ, уруу-аймах тэнийэн үгүс ыччаттардаммытын көрөрө. Бу астынан ахан косуопка сыарҕаҕа тиэрэ түһэн атаҕын сынньатан олорор.

 Урут Николай Матвеевич күлээҥкэлэргэ кыттара, балалаайкаҕа, хормуоскаҕа оонньуура, уол оҕо, эр киһи бэрдэ этэ. Дэлэҕэ да күүс-уох маанылааҕа буолан икки сэриини этэҥҥэ аастаҕа. Өссө бу оҕонньоруҥ, сэрии иннинэ дьаам сүүрдүбүт буолан таҕыста.

 — Сыры бөҕөнү сылдьыбыт кырдьаҕаспын, — диир кини. – Ой-Мураантан Ньургунунан Дьураҕа почта таһар этим. Дьэ, кытаанах үлэ этэ. Мэлдьи бу бүгүҥҥү курдук ылааҥы күн туруо дуо, арыт тыал-күүс, силлиэ-холорук, Хаар. Биирдэ Чопчу үрэҕэ тааҥҥа почтабын кытары уу былдьана сыспыттаахпын…

 Оҕонньор кэпсээнэ үгүс Сыроватскай диэн көскө ыытыллыбыт киһини аҕынна:

 — Көр, ол Сыроватскай биһиэхэ Дабаантан кэлбитэ, Сухаревтар кыыстарын кэргэн ылбыта уон оҕо бөҕөтүн төрөппүттэрэ. Олус элбээтилэр, дууһа ахсаанынан элбэх сир тиксиллэр диэн дойдум дьоно атын сиргэ ыыттара сатаабыттара да, табыллыбатаҕа ээ. Былыр олоххо араас түгэннэр бааллара…

   Хаарыаны, сололоох буолан баран оҕонньор кэпсээнин барытын магнитафоҥҥа суруйтара ылбыт киһи! Үөдэйгэ анны күһүн ытык кырдьаҕастара 90 сааһын туоларын чиэстиэхпит дэһэллэр. Бэрт буолуо этэ – оҕонньор биир дойдулаахтарын төрдүлэрин-уустарын бэркэ билэн эрдэҕэ.

   Аныгыс көрсүөххэ диэри, Николай Матвеевич!

 

                                   

                                                                         Людмила Мордовская, «Өлүөнэ очуостара». 1993г.